વિચારોનું વૃંદાવન

લાખો વર્ષોની આયુવાળા બક મુની ઇંદ્રને મનુષ્યનાં મહાન દુ:ખોનું વર્ણન કરતાં કહે છે :

पुत्रदारविनाशोऽत्र ज्ञातीनां सुहृदामपि।
परेष्वायत्तता कृच्छ्रं किंनु दुःखतरं ततः ।।

–મહાભારત , અરણ્ય અપર્વ , અધ્યાય ૧૯૬

અર્થાત : પોતાની આંખોની સામે પોતાની પત્ની અને પુત્રનું મૃત્યુ થવું , ભાઈ-બંધુ , જાતિનાં લોકો અને સુહ્રદોનો વિયોગ થાય છે અને જીવન નિર્વાહ માટે બીજાનાં આધીન રહીને તિરસ્કાર ભોગવવો પડે છે આનાથી મહાન દુ:ખ શું હોય શકે ?