વિચારોનું વૃંદાવન

व्याधेरनिष्टसंस्पर्शाच्छ्रमादिष्टविवर्जनात्।
दुःखं चतुर्भिः शारीरं कारणैः संप्रवर्तते ।।

— મહાભારત , વન પર્વ , અધ્યાય ૪

ઉપરના શ્લોકમાં આત્મજ્ઞાની શૌનક મુની યુધિષ્ઠિરને સમજાવતાં  કહે છે : ” રોગ , દર્દ આપતી વસ્તુનો સ્પર્શ (અગ્નિ , શૂળ), અધિક પરિશ્રમ , અને અભિલાષીત વસ્તુ ન મળવાથી , મનુષ્ય શરીરથી  દુ:ખી થાય છે .”

तदा तत्प्रतिकाराच्च सततं चाविचिन्तनात्।
आधिव्याधिप्रशमनं क्रियायोगबलेन तु ।।

આ ચાર કારણોને મનમાં સતત ચિન્તાનાં રૂપે પ્રવેશ કરે છે અને જે  અંતે આ માનસિક દુ:ખ શારીરિક દુ:ખોનું રૂપ ધારણ કરે છે.