વિચારોનું વૃંદાવન

यैरेव ब्रह्मसालोक्यं लभ्यते गृहमेधिना।।

ऋभुजज्ञं ब्रह्मयज्ञं भूतयज्ञं च पाण्डव।
नृयज्ञं पितृयज्ञं च पञ्च यज्ञान्प्रचक्षते।। ९

श्रीभगवानुवाच। ( महाभारतम्-14-आश्वमेधिकपर्व-104)

મહાભારત માં ભગવાન યુધિષ્ઠિરને ઉપદેશ આપતા કહે છે : ગૃહસ્થ માટે પાંચ પ્રકારના અનુષ્ઠાન યજ્ઞ કરવાના હોય છે જેનાથી બ્રહ્મ લોકની પ્રાપ્તિ થાય છે:

૧. ઋભુ યજ્ઞ : – જે તર્પણને  (સંતોષ ) કહેવાય છે .

૨. બ્રહ્મ યજ્ઞ: –  જે સ્વાધ્યાય (અધ્યન) કહેવાય છે.

3. ભૂત યજ્ઞ: –  જે સમસ્ત પ્રાણીઓ માટે અન્નની બલિ (ભૂખ સંતોષવી ) આપવાથી થાય છે

4. મનુષ્ય યજ્ઞ – જે અતિથીઓની પૂજાને કહેવાય છે.

5. પિતૃ યજ્ઞ – જે પિતૃઓના શ્રાદ્ધ કર્મને કહેવાય છે